مذاکره ژنو و رویارویی خوانشها؛ ایران چه میگوید، آمریکا چه میخواهد؟
در حالی که دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو در جریان است، مواضع اعلامی تهران و واشینگتن از یکسو و تلاش تلآویو برای اثرگذاری در روند مذاکرات از سوی دیگر نشان میدهد هر یک از طرفها برداشت متفاوتی از «امتیاز قابل قبول» در این گفتوگوها دارند؛ اختلاف خوانشی که میتواند سرنوشت بدهبستانهای دیپلماتیک و چشمانداز دستیابی به توافق را تحت تأثیر قرار دهد.
فرارو- همزمان با برگزاری دور دوم مذاکرات ایران و آمریکا در ژنو، مواضع اعلامی مقامهای دو طرف نشان میدهد تهران و واشینگتن برداشتهای متفاوتی از سطح و نوع امتیازات دارند.
به گزارش فرارو، این دور از مذاکرات عصر سهشنبه 28 بهمن در ژنو پایان یافت. پیش از شروع نشست، رسانههای غربی از انتظار طرف آمریکایی برای دریافت امتیازهای ملموس و گسترده از ایران خبر داده بودند؛ انتظاری که با اظهارات مقامهای آمریکایی و نیز تلاشهای اسرائیل برای اثرگذاری بر روند مذاکرات همسو ارزیابی میشود. در مقابل، تهران ضمن ارائه ابتکارهایی تازه، بر حفظ خطوط قرمز خود تأکید کرده است.
پایگاه خبری آکسیوس با اشاره به سخنان دونالد ترامپ مبنی بر مشارکت غیرمستقیم در مذاکرات گزارش داد مقامهای آمریکایی انتظار دارند ایران با «امتیازهای ملموس» در حوزه برنامه هستهای پای میز گفتوگو حاضر شود.
ترامپ نیز در اظهاراتی که همزمان حاکی از تمایل به توافق و تأکید بر مطالبات حداکثری بود، گفت ایرانیها مذاکرهکنندگانی سرسخت هستند اما امیدوار است «رفتاری خردمندانه» نشان دهند. وی پیشتر در گفتوگو با شبکه فاکس بیزنس تصریح کرده بود هر توافقی باید موضوع سلاح هستهای و موشکی را در بر بگیرد و تأکید کرده بود توافق مطلوب او توافقی است که «نه سلاح هستهای باشد و نه موشک».
در این میان، بنیامین نتانیاهو نیز کوشیده است بر چارچوب مذاکرات اثر بگذارد. وی با ابراز تردید نسبت به هرگونه توافق با ایران، اعلام کرده هر توافق احتمالی باید مسئله موشکهای بالستیک و نیروهای نیابتی ایران را نیز شامل شود. نتانیاهو همچنین خواستار برچیده شدن کامل زیرساختهای هستهای ایران و خروج تمامی مواد غنیشده از ایران شده است.
او هفته گذشته در سفری فوری به واشینگتن با ترامپ دیدار کرد و در ادامه نیز تأکید کرد توافق احتمالی نباید صرفاً به توقف غنیسازی محدود شود، بلکه باید برچیدن زیرساختهای هستهای ایران را در بر گیرد.
در مقابل، مقامهای ایرانی با اشاره به ابتکارهای جدید برای رسیدن به توافقی «عادلانه و متوازن»، تأکید دارند موضوع مذاکرات صرفاً هستهای است و مباحث موشکی یا منطقهای در دستور کار قرار ندارد.
در همین راستا، عباس عراقچی اعلام کرد با «ابتکارات واقعی» به ژنو آمده و آنچه «مطلقاً در دستور کار نیست، تسلیم در برابر تهدیدهاست.»
اسماعیل بقایی نیز با تأکید بر اینکه گفتوگوها تنها حول محور هستهای انجام میشود، لغو تحریمها را اولویت اصلی دانست و تصریح کرد تیم ایرانی با کارشناسان سیاسی، فنی و اقتصادی برای بحث درباره رفع تحریمها در مذاکرات حضور دارد.
از سوی دیگر، علی لاریجانی در گفتوگو با الجزیره از آمادگی ایران برای پذیرش بازرسیهای گستردهتر سخن گفت و تأکید کرد آژانس میتواند حتی به تأسیسات زیرزمینی نیز دسترسی داشته باشد. با این حال، وی ایده «غنیسازی صفر درصدی» را بیمعنا خواند و تصریح کرد ایران برای مصارف صلحآمیز، از جمله تولید دارو برای بیماران، به غنیسازی ۲۰ درصد نیاز دارد.
همچنین علاءالدین بروجردی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، اعلام کرد برای اثبات صلحآمیز بودن فعالیتها، اجازه بازدید از تأسیسات هستهای به آژانس داده خواهد شد.
در همین حال نشریه وال استریت ژورنال نیز مدعی شد دیپلماتها میگویند ایران در نخستین نشست با آمریکا در اوایل فوریه، پیشنهاد ایجاد کنسرسیوم منطقهای برای تولید صفحات سوخت از اورانیوم غنیشده را مطرح کرده بود. با این حال ایران اصرار دارد روند تولید در داخل کشور باقی بماند.
با این حال بایستی منتظر ماند و دید با وجود خوانشهای مختلفی که دو طرف از امتیازهای گسترده دارند، آیا این خوانشها در مذاکرات پیش رو به همدیگر نزدیک شده و به یک توافق منجر خواهد شد یا خیر.
